Erfenissen in Nederland

De successierechten (erfbelasting) zijn een belasting die van toepassing is op ingezetenen en niet-ingezetenen die een erfenis hebben ontvangen van een Nederlands staatsburger. Niet-ingezetenen hebben de mogelijkheid om gebruik te maken van het erfrecht van hun land van herkomst. De successierechten zijn afhankelijk van de relatie die u had met de overledene, bijvoorbeeld uw vader, moeder, echtgenoot, echtgenote, enz.

Deze belasting wordt hoger naarmate de relatie met de familielid of persoon die u de erfenis heeft nagelaten minder direct is.

Dat hangt af van het feit of u een testament heeft, dan worden de erfgenamen bepaald. Als u geen testament heeft, bepaalt het erfrecht wie de erfgenamen zijn.

Het erfrecht verdeelt erfgenamen in 4 groepen en zij erven in de volgende volgorde:

1. Echtgenoot, geregistreerd partner en eigen kinderen (geen adoptie- of stiefkinderen). Als uw kinderen niet meer in leven zijn: uw kleinkinderen.
2. Ouders, broers en zussen. Als uw broers en zussen niet meer in leven zijn: hun kinderen. 3. Grootouders. 4. Grootouders.

Als er helemaal geen erfgenamen zijn, gaat de erfenis naar de staat.

De Belastingdienst stuurt u een brief waarin staat of de erfgenamen aangifte moeten doen. Dit gebeurt binnen 4 maanden na het overlijden. In de brief staat ook wanneer ze de aangifte moeten versturen. De aangiftebrief wordt naar 1 van de erfgenamen gestuurd, meestal de partner of het oudste kind van de overledene. Tenzij is aangegeven dat een andere erfgenaam de contactpersoon is.

Als uit de nalatenschap blijkt dat er een executeur of een notaris is die bevoegd is om de aangifte successierechten in te dienen, dan wordt de aangiftebrief naar die executeur of bevoegde vertegenwoordiger gestuurd.

U moet altijd aangifte doen als u meer erft dan het vrijgestelde bedrag

Omdat u dan successierechten moet betalen.

Is er een executeur in het testament benoemd? In dat geval dient de executeur een aangifte successierechten in voor alle erfgenamen.

Is er geen executeur aangewezen of is er geen testament? Dan kunnen de erfgenamen kiezen:

• Elke erfgenaam doet zelf aangifte. – Sommige erfgenamen doen samen aangifte en sommige alleen voor zichzelf. – De erfgenamen kiezen gezamenlijk wie aangifte doet voor alle erfgenamen. Deze laatste optie is het handigst. Want dan kunt u in de aangifte zien of u samen 100% van de erfenis aangeeft. Dus niet te veel en niet te weinig.

• Als de overledene in Nederland woonde en zijn erfenis hoger is dan zijn vrijstelling. Bekijk de volgende pagina over vrijstellingen

https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/erfbelasting/content/vrijstelling-erfbelasting

• Als de overledene Nederlands was, minder dan 10 jaar buiten Nederland woonde en de waarde van zijn nalatenschap hoger is dan zijn vrijstelling.

Wanneer iemand overlijdt, gaat zijn nalatenschap over op de erfgenamen. Een nalatenschap bestaat uit alle bezittingen en schulden die de overledene heeft achtergelaten. Erfgenamen zijn personen of instellingen die als gevolg van het overlijden iets uit de nalatenschap van de overledene ontvangen, zoals een geldbedrag of een waardevol voorwerp.

Als u zelf geen testament opstelt, bepaalt het erfrecht wie uw erfenis ontvangt. Maar u kunt tijdens uw leven zelf dingen regelen:

• Met een testament bepaalt u wat er met uw bezittingen gebeurt.
• Door tijdens uw leven schenkingen te doen, zorgt u voor een kleinere erfenis.
• Voor vragen over erven of het opstellen van een testament kunt u terecht op www.notaris.nl
• Bij het Centraal Testamentenregister kunt u nagaan of de overledene een testament heeft opgesteld en bij welke notaris dit ligt.

U moet dit laten vastleggen in het testament, door een notaris.

In dat geval kunnen 1 of meer erfgenamen ‘vrij erven’ of ‘netto erven’. Dit betekent dat de erfgenaam geen successierechten betaalt. Uw andere erfgenamen betalen dan successierechten voor die erfgenaam uit de rest van uw nalatenschap. Successierechten moeten worden betaald.

U betaalt geen successierechten in Nederland als een van de volgende situaties van toepassing is:

• De waarde van uw erfenis is lager dan of gelijk aan uw vrijstelling. Bekijk de volgende pagina over vrijstellingen:
• https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/erfbelasting/content/vrijstelling-erfbelasting

• De overledene was geen Nederlander

  De overledene was Nederlands, maar woonde ook meer dan 10 jaar buiten Nederland.

Als u een deel van uw erfenis schenkt, wordt deze kleiner en betalen uw erfgenamen na uw overlijden minder successierechten.

Ja, maar dat hangt ervan af of u een uitstel van 4 maanden of meer wilt.

a) Als u uitstel van 4 maanden wilt

U kunt een uitstel van 4 maanden krijgen vanaf de uiterste betalingsdatum van de aanslag als u aan de volgende voorwaarden voldoet:

• Uw totale uitstaande schuld bij de Schatkist bedraagt niet meer dan € 20.000.
• U hoeft geen rekening te houden met een belastingschuld waartegen u bezwaar heeft gemaakt en waarvoor u uitstel van betaling heeft gekregen.
• U heeft nog nooit uitstel van betaling geweigerd gekregen vanwege betalingsproblemen of een schikking met belastingteruggave.
• U heeft geen lopende aanslagen waarvoor u een executoriale titel heeft ontvangen.
• Bent u ondernemer? Dan is er nog een voorwaarde. Namelijk dat u altijd op tijd aangifte heeft gedaan.

b) Wilt u uitstel van meer dan 4 maanden?

Dat is ook mogelijk. In dat geval vraagt u schriftelijk uitstel van betaling aan. In uw brief doet u een voorstel voor een betalingsregeling en geeft u aan wanneer u de termijnen van uw schuld uiterlijk zult betalen. In uw brief moet het volgende staan:

• Het aanslagnummer (dit nummer vindt u op de aanslag)
• Uw naam, adres en telefoonnummer
• Waarom u uitstel wilt
• In hoeveel termijnen u wilt betalen Een betalingsregeling kan maximaal 12 maanden duren. Zolang uw aanvraag door ons in behandeling is, ondernemen wij geen incasso-acties.

U ontvangt binnen 8 weken een brief van de Belastingdienst waarin staat of zij een betalingsregeling met u hebben getroffen en wat de voorwaarden hiervoor zijn.

Dan kunt u de successierechten mogelijk niet op tijd betalen. Bijvoorbeeld omdat het huis te koop staat, maar nog niet is verkocht en u niet genoeg geld heeft om de successierechten te betalen. U kunt schriftelijk uitstel van betaling aanvragen. Het maakt niet uit of u nu al of later toegang heeft tot het huis. In de brief moet worden vermeld:

• Het aanslagnummer
• Het bedrag dat u moet betalen
• Waarom u de successierechten niet op tijd kunt betalen
• Hoe lang u uitstel wilt

Dit kan langer zijn dan 12 maanden. Of de Belastingdienst dat uitstel ook echt verleent, is aan hen. Zij zullen bijvoorbeeld controleren of u in het verleden uw belastingen op tijd heeft betaald. U ontvangt dan binnen 8 weken een schriftelijke reactie. Soms stellen zij bepaalde voorwaarden, dat wil zeggen dat zij om een garantie vragen, bijvoorbeeld een hypotheekrecht of een bankgarantie.

Als u geld erft, telt dit niet mee als inkomen, zoals loon of uitkeringen. Het telt echter wel mee als actief inkomen. Dit betekent dat als u in de loop van het jaar een erfenis ontvangt, dit geen invloed heeft op de toeslag voor dat jaar. Als u een erfenis van hoge waarde ontvangt, moet u de waarde van de erfenis op 1 januari van het volgende jaar bekijken en controleren of u de subsidies of steun die u ontvangt moet annuleren.

Ook dat telt mee als vermogen voor de subsidies. Ze zullen het beschouwen als vermogenswaarde op 1 januari van het volgende jaar.

(A) Dat hangt af van een aantal factoren:

1. Bent u de enige erfgenaam of niet?

Heeft u exclusieve rechten op de woning? U kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om de woning te behouden: er zelf in wonen of het verhuren. U kunt de woning ook verkopen. Zijn er meerdere erfgenamen? U kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om de woning te verkopen en de nalatenschap in geld te verdelen. Een van de erfgenamen kan ook de woning kopen en het deel van de andere erfgenamen kopen. Er zijn dus verschillende opties mogelijk.

2. Is er nog een hypotheek?

Als u de erfenis onvoorwaardelijk aanvaardt, bent u ook verantwoordelijk voor de schulden. En dus ook voor een hypotheek die nog op het huis rust. Soms is er ook een overlijdensrisicoverzekering aan de hypotheek gekoppeld. Als u die uitkeert, kan de hypotheek geheel of gedeeltelijk worden afgelost. Uw hypotheekverstrekker kan u hierover meer informatie geven.

3. Wie woont er in het huis?

In het testament kan worden bepaald dat 1 erfgenaam in het huis mag wonen. Deze krijgt dan het ‘vruchtgebruik’ van het huis. De persoon is geen eigenaar van het huis, maar mag er wel in wonen zonder dat hij of zij daarvoor een vergoeding aan de eigenaar hoeft te betalen. De andere erfgenamen krijgen dan het ‘naakte eigendom’ van het huis. Dat wil zeggen: zij zijn de eigenaren van het huis, maar ze mogen er zelf niet in wonen en ze mogen het niet verkopen, slopen of weggeven.

(B) Welke belastingen zijn van toepassing

Als u een huis erft, kunt u te maken krijgen met de volgende belastingen:

1.Successierechten

Voor de successierechten van een woning gaan we uit van de WOZ-waarde(opent in een nieuw venster) minus de hypotheekschuld. U kunt zelf kiezen welke WOZ-waarde u op uw belastingaangifte vermeldt: ofwel de WOZ-waarde in het jaar van overlijden, ofwel de WOZ-waarde in het jaar na overlijden.

2. Inkomstenbelasting

De inkomstenbelasting over de woning is afhankelijk van het feit of u in de woning gaat wonen, deze verhuurt of leeg laat staan. Als u in de woning gaat wonen, geeft u dit aan in box 1. Gaat u er niet zelf in wonen? Dan geldt het tarief van box 3.

U kunt begrafeniskosten niet aftrekken op uw aangifte inkomstenbelasting, maar sommige begrafeniskosten zijn wel aftrekbaar voor de successierechten. We hebben de kosten voor u op een rijtje gezet.

(A) Begrafeniskosten aftrekken op uw aangifte successierechten

Op uw aangifte successierechten kunt u de normale kosten van een begrafenis of crematie aftrekken, bijvoorbeeld:

• Kleding en verzorging van de overledene
• Rouwadvertenties, bloemen, condoleanceregister en (portokosten) rouwkaarten en bedankkaarten
• Urn of kist, graf of andere rustplaats, grafsteen en grafsteenplaatsen 
• Koffietafel
• Huur van de zaal 
• Herdenkingsdienst of religieuze dienst (huur- en sprekerskosten) tot 1 jaar na het overlijden

Een uitkering uit een uitvaartverzekering moet van de kosten worden afgetrokken

Dekt de uitvaartverzekering (een deel van) de kosten? Dan kunnen de uitvaartkosten worden verminderd met het bedrag dat de verzekeringsmaatschappij heeft uitgekeerd. Betaalt de verzekeringsmaatschappij meer dan de werkelijke kosten van de begrafenis of crematie? Dan moet u dat extra bedrag op uw aangifte successierechten vermelden.

Nee, u hoeft geen successierechten te betalen over lijfrente- of pensioenuitkeringen. Dit geldt ook als de lijfrente- of pensioenuitkering die u al ontving, is verhoogd door het overlijden van uw partner.

a. Door de (hogere) uitkering moet u mogelijk wel meer successierechten betalen.

Dit komt doordat de vrijstelling van uw partner wordt verminderd tot de helft van de waarde van uw toekomstige uitkeringsrechten. Dit wordt ook wel pensioenverrekening genoemd. De vrijstelling voor partners bedraagt in 2022 680.645 euro. Dat bedrag wordt dus minder door de verrekening, maar u heeft altijd recht op een minimumvrijstelling, hoe hoog uw nabestaandenpensioen ook is. In 2022 bedraagt uw minimale vrijstelling 175.837 euro. U betaalt geen successierechten als uw erfenis onder de vrijstelling blijft.

b. We trekken een deel van de waarde van uw toekomstige rechten af van uw vrijstelling

We bepalen de waarde van uw toekomstige rechten op basis van het jaarlijkse bedrag van uw uitkeringen en een vermenigvuldigingsfactor. Die factor hangt af van uw leeftijd op het moment dat uw partner is overleden. Hoe ouder u bent op het moment van overlijden, hoe kleiner de factor.

Er wordt fiscale rente berekend in een aanslag erfbelasting als:

• De aangifte successierechten wordt ingediend na de datum die in de terugzendbrief is vermeld, deze datum is ongeveer 8 maanden na de datum van overlijden, tenzij er sprake is van een bijzondere situatie. 
• De aangifte successierechten is onjuist of onvolledig. 
• Er is een afwijking van uw aangifte successierechten in de definitieve aanslag.

Er wordt geen belastingrente in rekening gebracht voor overlijdens tussen 1 januari 2017 en 31 december 2020.

U krijgt belastingrente terug als u belastingrente hebt betaald over uw aanslag successierechten en later blijkt dat deze aanslag te hoog was. De rente die u ontvangt, is de rente die u hebt betaald over het bedrag dat u ontvangt. Successierechten worden terugbetaald als:

• De definitieve afrekening van de successierechten lager is dan de voorlopige afrekening
• U gelijk krijgt in uw bezwaar dat de aanslag te hoog was
• De Belastingdienst instemt met uw verzoek om vermindering van de successierechten.

U maakt bezwaar met een brief. Doe dit binnen 6 weken na de vaststellingsdatum. Stuur uw bezwaar naar het adres dat in de vaststelling staat vermeld.

U ontvangt binnen 12 weken na de vaststellingsdatum een reactie van ons.

Als u of een andere erfgenaam een aangiftebrief van ons heeft ontvangen, dan moet u aangifte doen. Doe dit vóór de datum die in de aangiftebrief staat vermeld. Deze aangiftedatum is ongeveer 8 maanden na de datum van overlijden.

Bent u dit vergeten? Dan stuurt de Belastingdienst u een herinnering. Als u na deze herinnering geen aangifte indient of als u te laat aangifte indient, moet u een boete betalen.

Belastingrente

Houd er rekening mee dat er belastingrente wordt berekend als de aangifte na 8 maanden na de datum van overlijden wordt ingediend. Er wordt ook belastingrente in rekening gebracht als uw aangifte successierechten onjuist of onvolledig is en als wij in de definitieve aanslag afwijken van uw aangifte.

Er wordt geen belastingrente in rekening gebracht voor overlijdens tussen 1 januari 2017 en 31 december 2020.

En wanneer loop ik het risico een boete te krijgen?

Naast een boete voor niet-naleving is er ook een boete voor een overtreding. Deze kunnen we opleggen als u opzettelijk geen aangifte doet. Of opzettelijk onjuist of onvolledig. U krijgt ook een boete als we u een aanvullende aanslag sturen nadat blijkt dat uw eerdere aanslag te laag was, omdat u: – opzettelijk onjuiste of onvolledige informatie heeft verstrekt, of – door grove nalatigheid onjuiste of onvolledige informatie heeft verstrekt. Met ‘ernstige nalatigheid’ bedoelen we dat u verwijtbaar onzorgvuldig of nalatig bent geweest.

1. Belastingrente

Houd er rekening mee dat er belastingrente wordt berekend als de aangifte later dan 8 maanden na de overlijdensdatum wordt ingediend. Ook brengen zij belastingrente in rekening als uw aangifte erfbelasting onjuist of onvolledig is en als wij bij de definitieve aanslag afwijken van uw aangifte.
Zij brengen geen belastingrente in rekening voor overlijden van 1 januari 2017 tot en met 31 december 2020.

2. En wanneer loop ik het risico een boete te krijgen?

Naast een boete voor niet-naleving is er ook een boete voor een misdrijf. Deze kunnen wij opleggen als u bewust geen aangifte doet. Of opzettelijk onjuist of onvolledig. U krijgt ook een boete als wij u een aanvullende beoordeling sturen nadat blijkt dat uw vorige beoordeling te laag was, omdat u:

• Opzettelijk onjuiste of onvolledige informatie heeft verstrekt, of
• U door grove nalatigheid onjuiste of onvolledige informatie heeft verstrekt
• Door “nalatigheid “ernstig” bedoelen we dat u verwijtbaar onzorgvuldig of nalatig bent geweest.

Omdat er bij grensoverschrijdende erfenissen andere regels gelden. Sommige landen heffen geen successierechten. Of alleen als u bijvoorbeeld een huis erft. Het hangt dus af van het land waar u woont of u aangifte moet doen, en waar u aangifte moet doen: in Nederland of in het land waar u woont.

Omdat de regels voor successierechten in elk land anders zijn, is het helaas niet mogelijk om uit te leggen hoe de regels in elk land werken. Het is beter om zelf te onderzoeken wat de wetgeving inzake successierechten is in het land waar u woont.

In dat geval geeft u dat aan op uw aangifte successierechten in Nederland. Het is namelijk mogelijk dat Nederland een belastingverdrag heeft met het land waar u woont om dubbele belasting te voorkomen. Wij verrekenen dan de buitenlandse belasting met de Nederlandse successierechten.

U kunt deze vrijstelling aanvragen als u een in het buitenland geregistreerd motorvoertuig uit het buitenland hebt geërfd.